خبری خوب درباره حفظ کاخ پاسال

کاخ ثابت پاسال

چند وقت پیش بود که خبری منتشر شد درباره اینکه تصمیم مالکان کاخ پاسال، قصد تخریب آن را دارند. خبری که موجب نگرانی دوستداران میراث فرهنگی و تاریخ این مرز و بوم شد. اما حالا به نظر می رسد که اقداماتی جدی در راستای حفظ این بنای ارزشمند در حال انجام است.

مراتب ثبت ملی «خانه ثابت (معروف به کاخ ثابت‌پاسال) در نامه‌ای از سوی معاون رئیس‌جمهوری و رئیس سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری به استاندار تهران ابلاغ شد.

به‌گزارش روابط عمومی سازمان میراث فرهنگی، در نامه‌ای که امروز چهارشنبه ۳۱ خرداد از سوی زهرا احمدی‌پور معاون رئیس‌جمهوری و رئیس سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری به سیدحسین هاشمی استاندار تهران ارسال شد، مراتب ثبت این اثر تاریخی به او ابلاغ شده است.

در متن این نامه آمده است:

«در اجرای بند (ج) ماده‌واحده قانون تشکیل سازمان میراث‌فرهنگی کشور مصوب ۱۳۶۴ مجلس شورای اسلامی و بند ششم ماده سوم قانون اساسنامه سازمان میراث‌فرهنگی کشور مصوب ۱۳۶۷ مجلس شورای اسلامی مبنی بر ثبت آثار ارزشمند منقول و غیرمنقول فرهنگی‌تاریخی کشور در فهرست آثار ملی و فهرست‌های ذی‌ربط، مراتب ثبت اثر فرهنگی‌تاریخی «خانه ثابت (معروف به کاخ ثابت‌پاسال)» واقع در استان تهران، شهر تهران، منطقه ۳ شهرداری، خیابان نلسون ماندلا (آفریقا) نبش خیابان شهید طاهری روانپور، پلاک۲، که پس از طی تشریفات قانونی لازم به‌شماره ۳۱۷۴۴ مورخ ۱۳۹۶/۳/۲۲ در فهرست آثار ملی ایران به‌ثبت رسیده، ابلاغ می‌شود.

اثر مذکور تحت حفاظت و نظارت این سازمان است و هر گونه دخل و تصرف یا اقدام عملیاتی که منجر به تخریب یا تغییر هویت آن شود برابر مواد ۵۵۸ لغایت ۵۶۹ از کتاب پنجم قانون مجازات‌های اسلامی، تعزیرات و مجازات‌های بازدارنده، جرم محسوب می‌شود و مرتکب مشمول مجازات‌های قانونی خواهد شد و مرمت و بازسازی اثر صرفاً با تأیید و نظارت این سازمان ممکن خواهد بود.

کاخ پاسال
کاخ پاسال

خواهشمند است دستور فرمایید مراتب جهت اطلاع و اجرا به مقامات و مسئولان ذی‌ربط در استان ابلاغ شود و از نتیجه این سازمان را مطلع کنند.»

کاخ ثابت پاسال که با عنوان “کاخ ورسای ایران”[۱] یا “قصر سنگی”[۲] هم شناخته می‌شود در آغاز متعلق به حبیب‌الله ثابت (معروف به ثابت پاسال) سرمایه‌دار نامور ایرانی در پیش از انقلاب بوده است که پس از انقلاب مصادره شد. این ساختمان به عنوان بزرگترین خانهٔ تهران در انتهای شمالی خیابان جردن در منطقه الهيه تهران جای گرفته است و معماری آن از روی الگوی معماری قصر پتی تریانو (تریانوی کوچک) در ورسای ساخته شده است.[۳] ثروت همیشه با سیاست رابطه‌ای تنگاتنگ پیدا می‌کند و به خاطر رابطه ثابت با دربار ایران، این خانه نقشی مهم در خاطرات سیاسی آدم‌های بسیاری، از قبل تا بعد از انقلاب بازی کرد.

كاخ ثابت پاسال بنایی است كه در دو سال اخير موضوع تخريب و تملک آن و همچنين ثبت آن توسط ميراث فرهنگی محل بحث بوده است.

باید دید که اقدامات اخیر تا چه حد معضلات این کاخ را حل خواهد کرد. در دو سال گذشته در مورد اين بنا اظهارنظرهای فراوانی شد و وعده‌هایی هم از سوی ميراث فرهنگی برای ثبت اين بنا در فهرست آثار ملی داده شد، دی ماه ٩٣ پيروز حناچی معاون شهرسازی و معماری وزارت راه و شهرسازی، با ارزشمند خواندن اين خانه به رسانه‌ها گفته بود:

اين وزارتخانه از شهرداری تهران خواسته‌ است اگر پروانه‌‎‌ای برای تخريب اين خانه صادر شده است، مستندات خود را به وزارت راه و شهرسازی اعلام كند. دستور توقف موقت عمليات در اين خانه ارزشمند صادر شده است. سازمان ميراث فرهنگی نتوانسته است آن را در فهرست آثار ملی ايران ثبت كند و از اين رو كار حفظ اين خانه اكنون دشوار است.

محمد حقانی، عضو شورای شهر تهران پیشنهاد داده بود که شهرداری با خريد اين بنای ارزشمند، ضمن حفظ اين ساختمان و استفاده از آن به عنوان یک مجموعه فرهنگی، هنری، آن را به شهروندان تهرانی هديه كند.

«نامه‌های سرگشاده‌ای هم از سوی فعالان ميراث فرهنگی و سازمان نظام مهندسی نوشته شد و درخواست حفظ اين بنای ارزشمند به نهادهای متولی رايه شد، اما پاسخ تمام اين اظهارنظرها، وعده‌هايی بود كه داده شد و كاخ ثابت پاسال در سكوت خبری درختانش را از دست داد و حالا هم بعد از مدت‌ها بي‌خبری، قرار است مسجدي را جايگزين اين بنا كنند. نگرانی‌ها از تخریب این بنای زیبا و تاریخی ادامه دارد و فعلا مشخص نیست که سرنوشت این بنا چه خواهد شد.

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *